Verder op zijn reis komt Christen samen met een ander pelgrim, Hoopvol, in het gebied van de Reus Wanhoop. Ze betreden zonder het te weten zijn land en worden opgesloten in het kasteel Twijfelmoed. Dagen achter elkaar slaat de Reus hen, en zijn vrouw Boosaardig fluistert hem in dat hij ze beter kan ombrengen. Christen zinkt weg. Hoopvol blijft moed inspreken. Dan, zegt Bunyan, herinnert Christen zich iets dat hij al die tijd op zijn borst gedragen heeft.
Een sleutel die hij vergeten was
Bij zich draagt hij een sleutel, en die heet Belofte. Met die sleutel passen alle deuren van Twijfelmoed open. Het wonderlijke van Bunyans verhaal is dat de sleutel er al was. Christen had hem niet pas hoeven krijgen, hij was de hele tijd al zijn bezit. Wat hij was kwijtgeraakt, was niet het bezit, maar de herinnering eraan. Veel gelovigen verkeren in dezelfde situatie. Ze raken in een donkere cel van twijfelmoed, en vergeten dat ze beloften kennen die hen eruit kunnen halen. De beloften van God zijn geen leuke versieringen op de muren van hun leven. Het zijn sleutels die werkelijk werken. Bunyan kende deze cel van twijfelmoed van binnenuit. Hij schreef het verhaal in zijn jaren in de gevangenis van Bedford, waar hij menigmaal had geworsteld met de vraag of God hem nog wel zou aannemen. Zijn autobiografie Genade overstromend beschrijft urenlange aanvallen van twijfelmoed waarin hij telkens opnieuw bij beloften van God terechtkwam.
Hoopvol als reisgenoot
Bunyan laat ook zien wat de aanwezigheid van Hoopvol uitmaakte. Christen alleen zou misschien geen sleutel hebben teruggevonden. Hoopvol bleef praten over wat ze wisten, over wat God in het verleden voor hen gedaan had. Hij hield Christen erbij toen die wilde opgeven. Een goede metgezel doet dit. Hij is niet altijd degene die de oplossing weet, maar hij houdt je hoofd boven water tot je het zelf weer ziet. Wie zo iemand heeft, dankt God voor hem. En wie zo iemand niet heeft, mag bidden dat God hem geeft, of zelf zo iemand worden voor een ander. Bunyan laat opvallend zien hoe verschillend Christen en Hoopvol op de gevangenschap reageren. Twee oprechte gelovigen, een diep wegzakkend en de ander volhoudend. Beide reacties zijn legitiem, en de combinatie redt hen uiteindelijk.
Ter overdenking
- Welke belofte van God is voor mij een vergeten sleutel?
- Wie van mijn kennissen heb ik nodig om mij vandaag aan een belofte te herinneren, of wie heeft mij nodig?